Tuổi trẻ bung lụa, tuổi già ngẩn ngơ

*
Tội nghiệp bác tài !!!!

- Bác tài lái xe Mai Linh chở tôi ngày hôm qua. Khi tôi bước lên xe, thì bác đang mở nhạc Bolero và hỏi tôi có muốn tiếp tục nghe không? Nếu không thì bác tắt, không sao cả! Tôi bảo cứ để, nghe cũng hay và hợp với gout của tôi. Bác bảo rằng: con gái bác- 14 tuổi, hễ về nhà nghe thấy ông ấy mở nhạc Bolero là vào phòng đóng sầm cửa lại. Lúc nào cũng giận dữ như thế. Buổi sáng mà bác mở lên nghe thư giãn chút thì con bé không thể ngủ được. Nó căm hờn Bolero!


- Bác tài lái xe Phương Trang cũng bị một cô gái đi chung xe với tôi đề nghị TẮT NGAY LẬP TỨC vì ngày Quốc Khánh là ngày vui của cô ấy và cô ấy không thích nghe Bolero trên xe. Bác tài không nói tiếng nào, trước khi tắt, bác tài nhìn khẽ về cô cái, nhìn tôi, sau đó nhìn anh lơ xe và cười nhẹ như có vẻ thấu hiểu. Họ không muốn bị phiền phức nếu như cô này gọi về tổng đài và phàn nàn về âm nhạc. Thế là nguyên một chuyến xe di chuyển 7 giờ đồng hồ trong lặng thinh!

Tôi không biết nói gì hơn. Haiz ! Có vẻ như có một trào lưu gì đó đang trỗi dậy và bùng phát.

Tôi thử nghe một vài bản nhạc Bolero trước khi viết vài dòng này. Tôi nhận ra dòng nhạc này đượm buồn như nỗi buồn dai dẳng của dân tộc Việt Nam. Giới trẻ ghét nó và muốn lạc quan cà tưng sao?


*
Thi hành quyền của tôi !

(Sẽ quay trở lại sau)

Tựa một dòng thời gian

Cố bước nhanh trước thời gian để nhìn lại
Tưởng đâu ta hiểu ta, hiểu người đã qua
Nào đâu thời gian lắm khúc hơn cả những dòng sông
Chạy nhanh để mong thấy ngọn lại phải chạy lùi

Chí nam nhân thể nào chỉ có thế nói thôi sao
Tựa ngày nào đứng trước con đường dài phía trước
Ta chọn từ đây, thời gian xa cũng thuộc về ta
Thế mà, đường chưa đi qua, phải bỏ lại xa

Giáo dục chui đầu vào ngõ cụt với sự xuất hiện của nhiều "dịch vụ dạy học"

Phải nói ngay là "Dịch vụ dạy học" ngày nay có nhiều nét giống với việc bán bánh bò-bánh tiêu dạo!

Sở dĩ nói vui như vậy là vì tôi nhớ lại câu chuyện cách đây khoảng 6 năm về trước. Một đứa bạn làm cho một công ty khảo sát thị trường điền tên và nghề nghiệp của mình vào bảng khảo sát và sau đó mời một người bạn khác đóng vai của mình để tham gia phỏng vấn!

A: Anh làm nghề gì?
B: Tôi làm giáo viên
A: Anh dạy trường nào?
B: (chết cmnr, quên chưa hỏi) zzzz Tôi đi dạy dạo dạo. Chỗ nào thuê thì tôi dạy.
A: là sao anh?

Giờ ngồi nghĩ lại việc đó tự nhiên thấy mắc cười nhưng ngẫm lại thì cũng đúng phần nào!

Giáo viên bây giờ cũng làm việc sml kiếm sống và tự điều chỉnh để thị trường hoá bản thân mình.

Giáo viên bây giờ vừa biết tự soạn nguyên một chương trình giảng dạy giống một nhà giáo đầu ngành, vừa biết cách phân bổ chương trình theo lịch dạy thay đổi giống như một trưởng môn học, vừa tự quảng cáo cho chương trình học giống như chuyên viên marketing, vừa tự làm người mẫu để chụp hình đăng Facebook giống như model. hihi.

Càng kiêm nhiều thứ vào việc dạy thì sự phân tán thời gian càng nhiều. Sự chênh lệch kiến thức của giáo viên trong một môn học với học viên là không cao và chỉ giống như người đi trước dẫn người đi sau.

Học viên thì cũng tự thầy hoá khi mà có thể tự học qua các kênh học tập khác nhau. Điều đáng nói nhất là sự phát triển kiến thức theo chiều ngang có thể làm cho nhiều học viên trở nên hời hợt và lạc lõng trong những chuyện cần sự chuyên biệt một chút.

Ở Nhật Bản, các trường học kiểu eigo (trường dạy tiếng Anh) theo kiểu Grab, Uber thì càng phổ biến. Giáo viên ngồi chờ học viên đặt lịch học và đến dạy chỉ khi có người cần đến. Họ không có hợp đồng và cũng không được gọi là giáo viên (teacher). Chức danh của họ là người hướng dẫn tiếng Anh (English instructor).

Ở đó, người dạy tuy cũng được thị trường hoá và cũng múa may đủ kiểu để kiếm sống. Nhưng dù sao cũng theo kiểu hiện đại và công nghệ hoá. Ở Việt Nam, thì nhiều khi thấy nghề giáo cũng giống như việc đi bán bánh bò bánh tiêu.

Tiếc thay cho một nghề cao quý!

=======================

Ngành sư phạm tiếp tục bị "thất sủng" bởi các em học sinh giỏi.
Ngành y, ngành công an-an ninh vẫn đang là những ngành "ăn khách" nhất.
Dân tình ngày càng bịnh và càng cần được chữa trị. Dân tình ngày càng loạn và cần được chỉnh đốn.
Có một cái bệnh nữa mà không ai trị hết. Đó là bệnh dốt!

(Nói chi cho lòng thêm đau! - Ảnh và bài viết của Báo Mới)

Kết quả của ngành sư phạm hôm nay không phải là sự khủng hoảng nhất thời. Đó là hệ luỵ có xuất phát điểm kể từ khi ngành giáo dục đánh mất đi triết lý của học thuật mà trước đó đã có (Nền giáo dục #tự_do_khai_sáng)

Hôm trước chia sẻ đôi điều về kết quả tuyển sinh tệ hại của ngành sư phạm, có không ít người phản hồi rằng: Nếu giáo viên được trả lương bổng tốt như cảnh sát và sỹ quan quân đội thì chắc chắn sẽ khác!

Đúng là sẽ khác! Sẽ khác trong khâu tuyển sinh của ngành sư phạm. Sẽ có nhiều hơn những học sinh giỏi sẽ đăng ký học ngành này để rồi trở thành nhà giáo trong tương lai. NHƯNG ....

Sẽ có 1 thứ không có gì khác, đó là: Sự tự do trong giáo dục!

Sóng sau phải xô sóng trước. Người đi sau tuy học từ người đi trước, nhưng không có nghĩa là họ sẽ phải cùng đứng trên một hệ quy chiếu, hoặc quan niệm sống tương tự. Những nền tảng mới có thể khác đi rất nhiều và nhiều khi có phần đối lập. Nhưng phải như thế thì mới có hy vọng một tương lai sáng lạng sự cho phát triển dài hạn.

- Người đi trước dạy nhiều về lịch sử cận đại, và coi trọng thể chế chính trị đương thời, nhưng người đi sau có thể tìm thấy điểm hạn chế và muốn thay đổi hoặc cổ xuý cho một thể chế mới.

- Người đi trước có thể nói nhiều về triết học Mac-Le, tư tưởng Hồ Chí Minh, nhưng người đi sau có thể đánh giá triết học Planto, Socrates, .... cao hơn và áp dụng nó trong bối cảnh của tương lai.

- Người đi trước thấy môn Anh văn, Pháp văn ... là quan trọng và áp dụng như những môn bắt buộc, nhưng người đi sau có thể sẽ sẽ thấy cần học tiếng Hàn, tiếng Trung, tiếng Nhật ....mới phù hợp cho nguyện vọng của họ .

- Người đi trước cho rằng nền giáo dục đại chúng là quan trọng và tất cả mọi công dân sẽ phải học theo trình tự như vậy từ mẫu giáo cho đến lớp 12, nhưng người đi sau lại thấy giáo dục mang tính cá nhân hoá và tự điều chỉnh theo vùng miền và thế mạnh địa phương ... mới phù hợp.

......... và đương nhiên còn hàng triệu điều đối lập nữa.

Nói cho gọn, ngày nào ngành giáo dục nói riêng hay thế giới quan học thuật nói chung thiếu đi tính biệt lập, dị biệt và tự do thì ngày đó vẫn còn phải giải quyết những vấn đề mang tính ngắn hạn như: điểm số, tuyển sinh, chương trình học, tệ nạn giáo dục .....

Cái thiếu cấp thiết nhất đó là: TRIẾT LÝ TRONG GIÁO DỤC
=======================

Sa thải là chuyện bình thường trong mọi công việc. Nhưng cách sa thải mới thể hiện được cái cốt nhân văn của bên thuê lao động, đặc biệt là đối với mối quan hệ đặc biệt giữa giáo viên và nhà trường.

Theo bài báo, giáo viên không hề nhận được thông báo sẽ thôi việc trước. Họ đột nhiên nhận được thông báo thôi việc ngay trước thềm năm học mới.

Mọi thứ đều lấy giáo dục làm nền tảng vậy mà nơi được xem là tôn nghiêm và nhân văn nhất lại không có được cách đối xử hợp tình nhất đối với các thầy cô.

Về mặt cá nhân, tôi muốn gởi lời chúc mừng tới những thầy cô vừa được "giải phóng" khỏi những mái trường như trên. Không có gì nhẹ nhõm hơn khi loại mình ra khỏi một mớ bòng bong vô tiền, vô hậu trong nhân cách của các đơn vị đại diện giáo dục này. Hành trình sắp tới của quý thầy cô có thể là nộp đơn xin việc ở trường khác (khả năng rất khó) hoặc tự mở lớp dạy (cũng khó vì thầy cô dạy các môn ít được ưa chuộng như thể dục, đạo đức,...) hoặc chuyển nghề ... nhưng quý vị sẽ nhận ra mình không bị luỵ vào một môi trường làm việc mà không thấy tương lai (dead-end job).

(Thương cảm nhưng cũng chúc mừng quý thầy cô)

Đọc lại lời nhạc "Gia tài của mẹ" và tự vấn mình

Gia tài của mẹ

- Cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn

Một ngàn năm nô lệ giặc tầu
một trăm năm đô hộ giặc tây
hai mươi năm nội chiến từng ngày
gia tài của mẹ, để lại cho con
gia tài của mẹ, là nước Việt buồn

Một ngàn năm nô lệ giặc tầu
một trăm năm đô hộ giặc tây
hai mươi năm nội chiến từng ngày
gia tài của mẹ, một rừng xương khô
gia tài của mẹ, một núi đầy mồ

Dạy cho con tiếng nói thật thà
mẹ mong con chớ quên màu da
con chớ quên màu da, nước Việt xưa
mẹ mong trông con mau bước về nhà
mẹ mong con lũ con đường xa
ôi lũ con cùng cha, quên hận thù

Một ngàn năm nô lệ giặc tầu
một trăm năm đô hộ giặc tây
hai mươi năm nội chiến từng ngày
gia tài của mẹ, ruộng đồng khô khan
gia tài của mẹ, nhà cháy từng hàng

Một ngàn năm nô lệ giặc tầu
một trăm năm đô hộ giặc tây
hai mươi năm nội chiến từng ngày
gia tài của mẹ, một bọn lai căng
gia tài của mẹ, một lũ bội tình.

================

Tiếng nhạc của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn không chỉ là tiếng than thức thời trong giai đoạn nồi da nấu thịt khi mà đất nước bị chia cắt làm hai miền nam - bắc, nó còn vọng lại như tiếng chuông ở nhà thờ, tiếng mõ ở chùa để thao thức về một giá trị nhân văn của đất mẹ gần như bị dày xéo ngay trong thời hiện đại. 

Người Việt xưa nay vẫn thường nói về nhân nghĩa như một đặc sản mà hoá ra đó vẫn mãi là món ăn tinh thần được duy trì như một loại huyền sử. Ở đâu thiếu tình người, ở đâu bỏ quên những giá trị thiêng liêng thì ở đó những con người lầm than vẫn mãi nhắc đến những điều đó như những sự mơ tưởng. Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đưa tiếng nói của mình như cách mà những giá trị thuần tuý được gieo vào những người Việt thời lập quốc, rằng: gia tài của mẹ đã cạn kiệt rồi, chẳng còn gì nữa!

Mấy câu ca đầu như những lời than oán từ núi sông: "Một ngàn năm nô lệ giặc tầu, một trăm năm đô hộ giặc tây, hai mươi năm nội chiến từng ngày". Cách kể ngày tháng từ "một ngàn năm", đến "một trăm năm" và chi tiết hơn "hai mươi năm nội chiến từng ngày" như cách đếm của các cụ khi mà một điều gì đó trở nên tất tay- hết sạch rồi. 

Căn phòng nhỏ

Căn phòng nhỏ

Căn phòng nhỏ mẹ cho
Bọc ước mơ đủ lớn
Bao chí trai không sờn
Căn phòng thời vàng son


Ngày bóng lạc mây trôi
Tôi nhìn ra cửa sổ
Căn phòng vừa đủ nhỏ
Thấy niềm tin căng tròn.

Hỏi ai đủ giỏi giang
Hỏi ai lòng đủ rộng
Che đậy một quan san
Mãi tìm hoài chửa thấy

Trong buổi chiều mây bay
Tháng ngày dài lãnh lẽo
Mẹ tôi vẫn còn đấy
Bên căn phòng đơn sơ

Lặng nhìn mẹ bồi hồi
Tôi mới chợt hiểu ra
Giấc mơ là có thật
Của mẹ và của tôi.

20/7/2017-Về thăm nhà, thăm mẹ.Ce Phan

Bài thơ lục bát về tiếng Việt và nguồn gốc của chữ Quốc ngữ

TIẾNG VIỆT VÀ CHỮ QUỐC NGỮ

Thật tình tiếng Việt quá hay
Vì đầy nhạc tính và đầy thi ca
Qua năm thinh sắc mượt mà
Đơn âm thêm nữa hóa ra tuyệt vời

Khác nào nước chảy mây trôi
Khác nào chim hót khiến người ngẩn ngơ
Tràn đầy linh hoạt ai ngờ
Đã không cứng nhắc lại thơ ngập tràn

Điển hình Kiều của Nguyễn Du
Lại thơ lắc léo kiểu Hồ Xuân Hương
Huyện Thanh Quan mãi đường đường
Một nòi quý tộc ngàn phương khó bì

Đoàn Thị Điểm thôi nói chi
Thơ như rồng phượng khác gì nữa sao
Quả niềm đất nước tự hào
Nếu không tiếng Việt lẽ nào thế đâu

Nay còn chữ viết mới hay
Bởi từ ngẫu hứng người Tây đưa vào
Đường xa sóng vượt dạt dào
Qua nhiều thế kỷ mới hầu tạo ra

Trở thành kết quả kiêu sa
Hệt như hoa đẹp cắm vào bình xưa
Đúng là duyên nợ chẳng thừa
Như Trời sắp đặt dễ là người sao

Pina đúng thật đỉnh cao
Tìm ra Quốc ngữ tơ duyên ban đầu
Kế theo De Rhodes đến sau
Hợp cùng một gốc từ Bồ Đào Nha

Làm nên duyên kiếp mặn mà
Như rồng thêm móng như hoa thêm màu
Khiến giờ Tiếng Việt trước sau
Như càng chắp cánh vượt hầu thời gian

Ngàn sau thêm mãi vẹn toàn
Bởi đầy vẻ đẹp quan sang lạ lùng
Giống mây thêm được gặp rồng
Rồng mây một hội lại càng uy nghi

Ai ngờ lịch sử mấy khi
Tạo thành Quốc ngữ rõ thì ngày nay
Đâu thua gì chữ Phương Tây
Bởi vì hiện đại khó tày nhiều nơi

Cứ càng phát triển tuyệt vời
Càng thêm vẻ đẹp trong đời ai hơn
Thật là hạnh ngộ nguồn cơn
Đông Tây kết tụ hoa thơm bạt ngàn

NON NGÀN
(23/6/17)

===================

Tác giả: Ts Nguyễn Tường Bách

Sự ra đời của CHỮ QUỐC NGỮ

Bồ Đào Nha là dân tộc của những người đi biển. Hơn thế nữa, từ xưa, họ là những người chịu bỏ xứ đi tha hường. Lisboa là cảng biển thiên nhiên duy nhất của bán đảo Iberia, từ trước công nguyên đã là một trung tâm chính trị và kinh tế. Lisboa nằm ngay trên cửa biển, hòa nước ngọt của sông Tejo vào nước mặn của Đại Tây Dương, mênh mông một màu nước, khơi gợi lòng viễn du của một dân tộc sẵn sàng lên đường. Thực vậy, kể từ thế kỷ thứ 15, khi tài đi biển của người Bồ Đào Nha lên đến đỉnh cao, quốc gia này bành trướng thành cường quốc số một ở Châu Âu, chiếm lĩnh nhiều thuộc địa ở Brazil, Châu Phi, Ả-rập, Ấn Độ và Trung Quốc. . .

Năm 1511 thuyền nhân Bồ Đào Nha bắt đầu nhắm đến Trung Quốc và Nhật Bản. Họ vòng từ miền nam Ấn Độ, đi đường biển dọc theo miền Trung Việt Nam để lên đảo Macau.

Hẳn họ đã dừng chân tại Hội An để buôn bán và tiếp tế lương thực, nên năm 1524 họ dựng một tấm bia đá ở cù lao Chàm. Song song, các nhà truyền giáo lần lượt đến Nhật Bản, Trung Quốc và Việt Nam. Trong những năm cuối của thế kỷ thứ 16 các nhà truyền giáo Bồ Đào Nha của hai dòng thánh Francisco và Agustino đến Việt Nam, nhưng cuối cùng bỏ cuộc.

Đầu thế kỷ thứ 17 các nhà truyền giáo Bồ Đào Nha lại đến Việt Nam một lần nữa và lần này họ thành công. Dòng Tên* chính thức được thành lập ở Đàng Trong năm 1615. Đàng Ngoài năm 1627. Trong giới giáo sĩ dòng Tên người Bồ có một nhân vật xuất sắc, đóng một vai trò lịch sử trong nền văn hóa Việt Nam, đó là Francisco de Pina. Pina sinh năm 1585, đến Macau năm 1613, đặc biệt rất giỏi tiếng Nhật. Năm 1617 ông đến Đàng Trong truyền giáo và bắt đầu dịch một số văn bản của Ki Tô giáo ra tiếng Nôm, một thứ chữ Hán được bản địa hóa.. Thế nhưng Pina nhận thấy các nhà truyền giáo đồng nghiệp có một khó khăn trầm trọng , đó là họ không sao học được chữ Nôm. Chàng linh mục trẻ tuổi Pina thấy chữ Nôm không thể là phương tiện giao lưu với người bản xứ, ông nghĩ ra một cách đơn giản. Ông thử lắng nghe người Việt phát âm ra sao rồi dùng mẫu tự la tinh để diễn tả âm tiết theo cách mà tiếng Bồ Đào Nha thường làm. Đó là thời điểm khai sinh của chữ quốc ngữ chúng ta ngày nay. Theo lời xác nhận của chính Pina, kể từ năm 1622, ông đã xây dựng một hệ thống chuyển mẫu tự la tinh cho hợp với thanh điệu và lối phát âm của tiếng nói Viet Nam. Pina cũng soạn cả một tập văn phạm thô sơ cho loại chữ viết mới mẻ này. Có lẽ trên thế giới không có nơi nào có một thứ chữ viết được hình thành trong điều kiện như thế.

Năm 1624 Francisco de Pina mở trường dạy tiếng Việt cho các nhà truyền giáo khác. Trong số người đến học với ông có hai vị quan trọng, một người đã lớn tuổi là António de Fontes (1569 -?), sinh tại Lisboa. Vị kia chính là Alexandre de Rhodes (1591-1660), sinh tại Avignon, Pháp.Hai vị này lãnh hai trọng trách, de Fontes là trụ cột cho giáo xứ truyền giáo ở Đàng Trong, còn de Rhodes sẽ ra Đàng Ngoài vào năm 1626, lúc đó trong thời kỳ của Chúa Trịnh Tráng. Một ngày nọ trong thang12 năm 1625, một chiếc tàu của Bồ Đào Nha bỏ neo ở vịnh Đà Nẵng, Pina lên tàu để mang hàng hóa vào bờ. Khi đến bờ chẳng may thuyền chìm, Pina chết tại đó, ông chỉ sống được 40 tuổi.

Sau cái chết bi thảm của Pina, các nhà truyền giáo Bồ Đào Nha vẫn tiếp tục xây dựng chữ quốc ngữ mà hai nhân vật có công nhất chính là hai người Bồ, Gaspar de Amaral (1549-1646) và Antonio Barbosa (1594-1647). Còn Alexandre de Rhodes thì bị chúa Trịnh Tráng trục xuất năm 1630, phải đi Macau. Mười năm sau, năm 1640 de Rhodes trở lại Đàng Trong và đến năm 1645 bị Chúa Nguyễn vĩnh viễn trục xuất khỏi Việt Nam. De Rhodes trở về La Mã và năm 1651 ông cho xuất bản tập tự điển Việt-Bồ Đào Nha-La Tinh (Dictionarium annamiticum seu tunquinense lusitanum et latinum).

Trong các đời sau, nhiều người tôn Alexandre de Rhodes là người sáng tạo chữ quốc ngữ nhưng thực ra đó là công của các nhà truyền giáo Bồ Đào Nha, mà người đầu tiên phải là Francisco de Pina.

Một tình cờ của lịch sử đã đưa các vị giáo sĩ Bồ Đào Nha phát minh ra một loại chữ viết cho cả một dân tộc xa lạ, trong đó họ buộc phải dùng mẫu tự và âm tiết của ngôn ngữ mình để diễn tả một tiếng nói khác, vốn mang đầy thanh âm trầm bổng như tiếng chim. Mục đích ban đầu của chữ quốc ngữ là để cho các nhà truyền giáo nói được tiếng Việt và giao tiếp với cộng đồng tôn giáo của mình bằng chữ viết. Về sau, khi các nhà cai trị người Pháp đến Việt Nam, họ cũng không kham nổi chữ Hán lẫn chữ Nôm. Giải pháp thuận tiện của người Pháp là buộc mọi người Việt Nam phải sử dụng chữ quốc ngữ và có lẽ đó cũng là lý do tại sao vai trò của Alexandre de Rhodes được nêu bật.

Từ 1930 chữ quốc ngữ trở thành chữ viết chính thức của người Việt.

Chú thích: * Bài viết trích từ chương Những Người Đi Biển, trong tập bút ký "Đường Xa Nắng Mới" của TS Nguyễn Tường Bách, tên bài viết do blog tự đặt.

(Trích trong email 22/06/2017 của Gs Huỳnh Chiếu Đẳng)

Lesson 2: Asking for help and directions in Japanese

I. English

A: I am lost.
B: Can I help you?

...
A: Excuse me. Can you help me? where is the pharmacy?

B: Go straight! then turn left/ right!
...
A: I'm looking for john.
B: One moment please!
(B: Hold on please! (phone))

II. Romanji

A: Mayotte shimai mashita.
B: Otetsudai shimashouka? 

...
A: Sumimasen. Tetsudatte kuremasuka? Yakkyoku wa doko desuka? 

B: Massugu itte kudasai. Soshite, hidari / migi ni magatte kudasai
...
A: John wo sagashite imasu.
B: Chotto matte kudasai.
(B: Chotto matte kudasai. (phone))

II. Japanese

A: 迷って　しまい　ました
B: お手伝い　しましょうか？

...
A: すみません。手伝って　くれますか？　やっきょく　は　どこ　ですか？

B: まっすぐ　行って　ください。そして、左 ／右　に　まがって　ください。
...
A: John　を　探して　います。
B: ちょっと　待って　ください。
(B: ちょっと　待って　ください。)